TO WAŻNE

Jeśli poznałeś jedna osobę w spektrum autyzmu, to poznałeś tylko jedna osobę w spektrum autyzmu...

Każda osoba w spektrum autyzmu jest unikatowa, nawet jeśli dzieli z innymi pewne wspólne cechy. Istnieje wiele książek na temat spektrum autyzmu wydanych w języku polskim. Autorami są nie tylko terapeuci, rodzice, czy badacze, ale również same osoby autystyczne. Warto je czytać – nie tylko po to, żeby znaleźć siebie w doświadczeniach innych osób, ale też po to, żeby poszerzać swoją samoświadomość i odkrywać sposoby na lepsze, szczęśliwsze życie. Autyzm, potocznie spektrum autyzmu, w języku medycznym zaburzenia ze spektrum autyzmu (ang. Autism Spectrum Disorder) to zestaw cech neurorozwojowych o różnym natężeniu. Ze względu na zmieniający się poziom wiedzy, unika się dziś używania słowa „zaburzenie” poza nazwą rozpoznania. W wielu źródłach zagranicznych można spotkać termin „stan spektrum autyzmu” (ang. Autism Spectrum Condition), w którym kładzie się większy nacisk na odmienność rozwojową. 

neuroróżnorodność

Autyzm jest jednym z przykładów neuroróżnorodności, czyli dowodem na to, że ludzki mózg może funkcjonować i rozwijać się w różny sposób. Uważa się, że spektrum autyzmu dotyczy około 1% populacji na świecie. O osobach zdiagnozowanych najczęściej mówi się, że są osobami autystycznymi, neuroatypowymi lub osobami w spektrum autyzmu. Osoby nieautystyczne nazywane są najczęściej neurotypowymi lub ntypowymi. 

historycznie

O spektrum autyzmu zaczęto mówić w latach 20. XX wieku, choć autyzm z pewnością występował już znacznie wcześniej. Na początku badań nad autyzmem pod uwagę brano jedynie niewielkie grupy chłopców, ale z czasem zaczęło się to zmieniać. Autyzm można diagnozować zarówno u osób uważających się za kobiety, mężczyzn lub osób niebinarnych. Obserwuje się jednak, że kobiety, między innymi ze względu na maskowanie cech autystycznych (hiperkamuflaż), często otrzymują diagnozę dużo później. U wielu osób autystycznych może występować androgynia, czyli obecność cech psychicznych męskich oraz żeńskich. Taki stan może powodować trudności z określeniem swojej tożsamości płciowej. 

orzecznictwo polskie

W polskim orzecznictwie o niepełnosprawności spektrum autyzmu ma od 2010 roku osobną kategorię i jest oznaczane kodem 12-C.  Jednak w szerszym ujęciu spektrum autyzmu nie jest traktowane jak niepełnosprawność, choć może współwystępować z innymi niepełnosprawnościami, zaburzeniami lub wyzwaniami rozwojowymi. 

Najczęściej są to:

  • niepełnosprawność intelektualna;
  • zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, określany w połączeniu ze spektrum autyzmu jako AuDHD; 
  • odmienny profil sensoryczny (SI); 
  • zaburzenia lękowe; ·
  • zaburzenia obsesyjno-kompulsywne; 
  • zaburzenia centralnego przetwarzania słuchowego (CAPD); 
  • zespół stresu pourazowego (PTSD); 
  • epilepsja; 
  • zaburzenia tikowe; 
  • zaburzenia odżywiania; 
  • zaburzenia depresyjne.

    Ze spektrum autyzmu mogą współwystępować inne choroby i zaburzenia, które jeszcze do niedawna nie mogły być diagnozowane razem: niepełnosprawność sensoryczna, np. zaburzenia wzroku lub słuchu, zespół Downa, schizofrenia...